Bant Sawk

Bant Sawk is geen anoniem lot uit een groot verzamelstation, maar een dorpskoffie met een beladen geschiedenis. De koffie komt uit Bant Sawk, een gemeenschap in de omgeving van Taunggyi, in Southern Shan, Myanmar. Het dorp ligt in een vallei tussen de bergen Lwel Mai en Mel Nel en ontstond uit Shan-families, later aangevuld met Pa-O families. Jarenlang draaide het bestaan daar om papaverteelt, tot koffie een realistischer weg naar zelfstandigheid begon te worden. Via Indigo Mountain werd Bant Sawk de eerste partnergemeenschap in een netwerk dat inmiddels elf dorpen ondersteunt.

Die herkomst is ook in het kopje terug te proeven. De percelen liggen op ongeveer 1.100 tot 1.600 meter boven zeeniveau, met voor Bant Sawk zelf een hoogte rond 1.598 meter. In Southern Shan zorgen warme dagen, koele nachten en een droge oogstperiode voor langzame rijping en gecontroleerd drogen. Het lot bestaat uit een mix van Catuai, Caturra, Catimor, Bourbon en S-795. Dat is een interessante combinatie: Bourbon staat bekend om goede kopkwaliteit, Caturra en Catuai zijn compacte, productieve planten, terwijl Catimor en S-795 extra veerkracht in het veld brengen, vooral tegen bladroest. Voor het seizoen 2025-2026 vermeldt This Side Up voor Bant Sawk 7 hectare, circa 20.000 bomen en 6 boeren, goed voor 50 aangekochte zakken.

De verwerking is natural, dus de boon droogt in de hele koffiebes. Dat lijkt eenvoudig, maar vraagt juist veel discipline. In Bant Sawk worden de kersen vroeg op de dag geplukt, streng gesorteerd en alleen bij hoge rijpheid op verhoogde bedden gelegd. Volgens This Side Up ligt dat rijpheidsniveau rond 95 procent, waarna het drogen, afhankelijk van het weer, 13 tot 17 dagen duurt. Door die langzame droging blijft veel fruitsuiker in contact met de boon, en dat verklaart waarom deze koffie zo nadrukkelijk naar likeur, rood fruit en toffee neigt.

Ook de keten erna is opmerkelijk helder. De boeren organiseren zelf het plukken, drogen en verpakken, Indigo Mountain begeleidt kwaliteit en export, en Amayar, een droge molen die grotendeels door vrouwen wordt gerund, verzorgt verdere verwerking en sortering. Shokunin sluit daar met zijn brandstijl goed op aan. De branderij roostert vrij licht, maar ontwikkelt de koffie ver genoeg voor zowel filter als espresso. Voor Bant Sawk ligt het doel duidelijk bij zoetheid, een zachte aciditeit en een stevige structuur, zodat de koffie uitgesproken blijft zonder brandbitter te worden.

Shokunin beschrijft Bant Sawk met aroma’s van sinaasappellikeur en gekonfijte sinaasappel, gevolgd door banaan, aardbei en gekruide toffee. Dat profiel past precies bij wat veel goede naturals uit Shan laten zien: rijp fruit, wat florale lift en een bijna wijnachtige diepte. Opvallend is dat het geen wilde fruitbom wordt. De geur is zwaar en zoet, maar blijft netjes gedefinieerd. Daardoor leest de koffie eerder als volwassen en gelaagd dan als experimenteel om het experiment.

In de mond draait alles om balans tussen funk en comfort. De aciditeit blijft aanwezig, maar eerder mild dan fel. De body is dik en stroperig, met een toffee-achtig middenstuk dat de fruittonen draagt. Daarna volgt een lange, zoete afdronk, waarin banaan, specerijen en een licht wijnachtig spoor blijven hangen. Precies daarom noemt Jelle van Rossum deze koffie al jaren een sterke kandidaat voor “everyday espresso”: genoeg karakter voor liefhebbers, maar vriendelijk genoeg om vaak te drinken.

De duurzaamheidskant van Bant Sawk zit minder in keurmerken en meer in de manier van handelen. Shokunin koopt dit lot via This Side Up, een importeur die inzet op langdurige relaties, open prijsopbouw en voorfinanciering. Op de productpagina staat dat de boeren minstens 30 procent meer ontvangen dan op de lokale alternatieve markt. Daarnaast ondersteunt Indigo Mountain klimaatbestendige landbouwpraktijken, en gaat een kleine regeneratieve premie via This Side Up naar projecten op boerderijniveau. Dat maakt de koffie traceerbaar tot in de waardeketen, zonder dat er een klassiek label als Fairtrade centraal staat.

Er is ook erkenning, al komt die vooral van de producer group en niet van een apart wedstrijdlabel voor dit ene lot. De Hopong-gemeenschap behaalde in april 2019 de eerste plaats in de nationale competitie voor natural verwerkte koffies, met een score van 89,25 punten. Dat zegt veel over het niveau van de verwerking en de consistentie van het project. Zeker in een regio die nog maar relatief kort meedraait in specialty coffee, is zo’n resultaat meer dan een leuke voetnoot. Het bevestigt dat Bant Sawk niet alleen een goed verhaal heeft, maar ook echt kwaliteit levert.

Voor het zetten geeft Shokunin wel degelijk houvast. De branderij werkt voor espresso met een basisrecept van 20 gram in, 46 gram uit, 93 graden Celsius, ongeveer 9 bar en een doorlooptijd rond 27 seconden. In de maalgraadtabel van Shokunin staat Bant Sawk op 0.8 op de Lagom 01, dus relatief fijn binnen hun eigen assortiment. Dat recept is bedoeld als vertrekpunt, geen wet, maar het laat wel zien hoe de brander deze koffie het liefst benadert: transparant, zoet en zijdeachtig, eerder precies dan zwaar.

Qua beschikbaarheid voelt Bant Sawk nog altijd als een seizoenslot met beperkte schaal. De volumes zijn duidelijk gegroeid, maar blijven klein genoeg om het karakter van een dorpskoffie te behouden. This Side Up noemt voor de huidige seizoensronde 50 aangekochte zakken uit Bant Sawk, terwijl Shokunin in de roasternotes schrijft dat de productie in zes jaar van ongeveer vijf naar circa tachtig zakken steeg. Dat maakt deze koffie niet onbereikbaar, maar wel typisch iets dat in een lineup verschijnt zolang oogst, logistiek en politieke omstandigheden het toelaten.